ورنی يكی از دست بافتهای عشايری است كه در ايلات شاهسون و قره داغ مغان توليد می شود و يك نوع گليم فرش نماست.

ورنی مغان

این صنعت دست که میانه گلیم و فرش بوده و به دلیل زیبایی منحصر به فرد در طرح های ذهنی شهرت دارد این روز ها ۱۲ هزار بافنده در استان اردبیل را به خود مشغول ساخته و زیبایی نقش و نگار آن در حالی گردشگران خارجی سفر کرده به اردبیل را متحیر می سازد که در بازارهای جهانی جایگاه مطلوبی کسب نکرده است.

مشکلات بخش فروش و صادرات ورنی از جمله دغدغه هایی است که این روزها نگرانی کارشناسان را به دنبال دارد و برخی معتقدند در وضعیتی که بافته های دستی به عنوان اصلی ترین حوزه تولیدات صنایع دستی اردبیل محسوب می شود برای معرفی ورنی برنامه های اجرایی فعلی کافی نیست و نگاه عمیق تری برای توسعه بازار این محصول مورد نیاز است.

تا جایی که همین غفلتها موجب شده تولیدات رقیب در کشورهای دیگر برای تصاحب بازار قد علم کرده اند و در این میان زحمت دختران و زنان بافنده عشایر بی آنکه سودی درخور نصیب آن ها کند با زیرکی رقبا به حاشیه رانده می شود.

سابقه ورنی در مغان

سابقه ورنی در مغان به ۲۰۰ سال قبل می رسد، افزود: اين صنايع دستی در ايران به ورنی و در تركيه و آذربايجان به سوماك معروف است و در این سه کشور فقط در بافت نقوش تفاوت هایی وجود داشته و در رنگ های مورد استفاده تفاوت هایی با هم دارند.

بر اساس مطالعات این کارشناس ورنی عمدتاً در منطقه شمال شرق استان آذربایجان شرقی و در شهرستان های اهر و کلیبر و همچنین شهرستان های مشگین شهر، گرمی و پارس آباد استان اردبیل توسط عشایر شاهسون و برخی یکجانشینان منطقه بافته می شود.

علاوه بر استانهای اردبیل و آذربایجان شرقی در سایر مناطق کشور مانند استان های کرمان، فارس و چهار محال و بختیاری گلیم هایی مشابه ورنی بافته می شود.

با توجه به اینکه ایلات افشار، بچاقچی و قشقایی جزء عشایر ترک زبان هستند که طی دوران حکومت صفویه عمدتاً  از آذربایجان به مناطق یاد شده انتقال یافته یا مهاجرت کرده اند،  می شود گفت خاستگاه اصلی این صنعت منطقه عشایرنشین آذربایجان بوده که از آنجا به برخی دیگر از مناطق ایران زمین گسترش یافته است.

 این بافته که معمولا از جنس ابریشم یا پشم و یا تلفیقی از آن دو می باشد بر روی دار عمودی بافته می شود و دارای طرح و نقش بدیع و زیبا از نقوش حیوانی و گیاهی با اشکال هندسی و انتزاعی که بصورت ذهنی و بدون نقشه توسط زنان و دختران و برخی از روستاهای دشت مغان بافته و به بازار عرضه می شود نقوش حیوانی مانند گرگ ، خرس، خروس، اسب، شتر، کلاغ، روباه، سک و… با استفاده از ۳ الی ۸ ترنج مزین کننده متن و زمینه ورنی هستند.

معروفترین طرح ورنی طرح قاب یا خشتی است که نقشه خروس متداول ترین آن در منطقه است. ورنی علاوه بر دشت مغان در مناطق شهری و روستایی و عشایری شهرستان مشکین شهر، گرمی، بیله سوار نیز تولید و عرضه می شود.